Duyurular : Türk Demokrasi Vakfı Web Sitesine Hoş Geldiniz! ... Web Sitemiz Test Yayınındadır. ... Lütfen Canlı Yayın Planformu Uygulamamızı İnceleyiniz. ...

Boğazda

Sevgili Lady, sonunda sizden bir
haber alabildim. Bana mutla-
ka mektup yazmiS oldugunu-
zu biliyordum, ama alamadigim için
üzülüyordum. Son mektupta da yazdigim
gibi halen Ìstanbul'dayim. Size bu kenti
geni olarak anlatmam gerekir. Bugüne ka-
dar Ìstanbul'dan söz eden seyyahlar ya
yanh,s söylemiSler veya taraf tutmu,slar.
Birçoklarmm Ìstanbul'u görmeden Beyog-
lu'nda vakit geçirdiklerinden eminim. Yine
de Ìstanbul'u tasvir etmekten çekinmiyor-
lar. Hiristiyanlarin oturdugu Galata, Be-
yoglu ve Tophane mahalleleri güzel bir
kent olu,sturuyorlar. Bunlari Ìstanbul ile bir
deniz ayiriyor. Deniz, Taymis'in en geni
yerinin yarisi geniliginde. Fakat bir taraf-
tan Hiristiyanlar alelade levendlerin haka-
retiyle karila,smak istemezler, ki bunlar bi-
zim kayikçilardan daha kaba eyler, öte
yandan da kadmlar yüzlerini ört-
meden sokaga çikamiyorlar ve bu
örtüyü de hiç sevmiyorlar.
. Beyoglu'ndaki kadmlarm yüzle-
rine koyduklari örtüler o kadar güzel ki,
bu örtülerin Ìstanbul'da kullamlmasi ya-
sak. Ìte herkesin Ístanbul'u görmemesine
bunlar neden oluyor. Öyle samyorum ki,
Fransiz sefiresi de Ìstanbul'u görmeden
memleketine dönecek. Benim Ìstanbul'u
nasil sik sik dolatigimi merak edersiniz.
Türk kadmlarmm örtüsünü seviyorum,
sevmesem de en büyük istegimi kar,sila-
mak için buna katlaniyorum. Ayrica Ìstan-
bul'a gitmek için geçilen deniz, Chelsea'ye
gitmek için geçilen Thames'e benzemiyor.
Bogaz içinden inerken yirmi mil kadar u-
zakliga baki çok güzel, çok renkli. Dün-
ya'da bir ei daha yoktur. Meyve agaçlariy-
la dolu Anadolu sahili bir köy manzarasi
arz ediyor. Rumeli sahilinde de yeditepe ü-
zerinde Ìstanbul görülüyor. Ìstanbul çok
büyük bir kent. Kuruldugu yer düzgün ol-
madigi için, oldugundan daha büyük gö-
rünüyor. Burada birbirine güzel bir ,sekilde
karismis bahçeler, çamlar, serviler, saray-
lar, camiler, kisacasi tipki bir büfeye düz-
gün bir ekilde yerletirilen çeitli tabak ,
amdan ve eSyalarm görünüSü gibi. Bu
benzetme tuhaf, ama dogrudur. Sarayi gö-
rebilecegim kadar gördüm. Denize dogru
uzanmi,s bir arazi üzerinde Sekli düzensiz ,
fakat çok geniS. Bahçeleri gayet yüksek ser-
vilerle dolu ve gayet büyük. Ìte görebil-
diklerim. Üzerinde ufak kuleler ve pira-
mitler yükselen binalar beyaz tatan ve ol-
dukça güzel bir etki birakiyor. Hiristiyan-
hk âleminde bu saraym yarisi büyüklü-
günde bir sarayi olan kral yoktur. Saraym
agaçlarla süslü ta galerilerle çevrilmiS alti
büyük avlusu var. Bunlardan birincisi bek-
çiler, ikincisi köleler, üçüncüsü açilar, dör-
düncüsü seyisler, beSincisi divan, altmcisi
huzura kabul edilecekler için. Saraym ka-
dmlar kismmda ise bir bu kadar daha avlu
var. Haremagalari, subaylar ve açilarm
daireleri ayri. Ayasofya, Saraydan sonra i-
kinci derecede ünlü. Fakat bir Hiristiyan
burayi görmekte güçlük çeker. Kay-
makam'a üç kez ba,svurarak izin is-
tedim. O da ulema efendileri topla- ``
miS, istegimin kabul edilip edilmeye-
cegi konusunu Müftü'den sormu,s. Bu, on-
lar için o kadar önemli bir Sey haline gel-
miS ki, üç gün tartisma yapilmi ve sonun-
da israrlarima riza gösterilmi,s. Öteki cami-
lere Hiri.stiyanlar hiçbir zorlukla karSila,s-
madan girdikleri halde, Türkler bu cami i-
çin neden bu kadar endiSeleniyorlar, anla-
miyorum. Burasi daha önce kiliseyken ca-
miye çevrildigi halde, mozayik halinde o-
lan ve artik enkaz halini almiS bulunan a-
zizlerin tasvirlerine dua edilirse caminin
kutsalligi bozulur diye düSünüyorlar her-
halde. Türklerin Ìstanbul'da bulduklari
bütün tasvirleri yok ettikleri yolundaki
sözler tamamen yalan. Bu caminin yüz on
üç ayak çapinda olan kubbesi olaganüstü
büyüklükte mermer direklere dayanan ke-
merler üzerine ina edilmi,s. Talari ve dö-
Semeleri hep mermer. ÇeSitli renkte mer-
mer direklere dayanan iki dehliz var. Kub-
be, mozayikten, fakat klsmen harap olmuS.
Bu mozayikten getirip gösterdikleri parça-
lar, cam gibi veya avantorin yapilan bir ter-
kip gibi görünüyor. Ímparator Konstan-
tin'in mezarmi da gördüm. Türkler
buna çok saygi gösteriyor.
Ayasofya gibi ünlü bir yapiyl
eksik olarak anlattlm. Fakat mimari
hakkindaki bilgim çok az oldugu için fazla
ayrmtiya giremiyorum. Ìstanbul'da gördü-
güm birçok camiyi Ayasofya'dan daha faz-
la begendim. Mesela Süleymaniye Cami-
i düzgün bir kare ,seklinde. KöSelerinde ga-
yet güzel dört kubbe var. Ortada mermer
direkler üzerinde ince bir kubbe, iki ucun-
da ise ortadaki gibi tutturulmu,s iki kubbe
daha var. Camün etrafmi dolaSan dehlizler
ve dö,seme, mermerden. Büyük kubbenin
altmdaki çemenin latif sütunlari tabü
mermerden ba,ska türlü görünüyor. Bir
yanda beyaz mermerden bir çeSme, öbür
yanda yaldizh kafeslerle çevrili padi,saha
ait mahfil görünüyor. Bu mahfile ince bir
merdiven ile çikihyor. Camün en yüksek
yerindeki mihrapta Allah'm adi yazili. Ö-
nünde orta boylu bir insan boyunda iki
,samdan ve bizdeki mumlarm üç kati kadar
kalmligmda mumlar var. Yere çok degerli
halilar serilmiS. Bütün cami sayisiz kandil-
lerle aydmlatilmiS. Önde çok büyük bir av-
lu var. Ìte bütün bunlar size Ìstanbul ca-
mileri hakkmda bilgi verebilir. Hemen
hepsi ayni modelde yapilmiS, yalmz
büyüklü küçüklü ve süsleri farkh.
Valide Sultan Camü hepsinden bü-  ' `
yük. Tamamen mermer ve fevkalade
ince yapilmiS. Dördüncü Mehmed'in vali-
desi('"), kadmlarm erefine yaptirmi. Laf
aramizda, Londra'daki Saint Paul Kilisesi
bununla kiyaslanamayacagi gibi en zarif
meydanlarimiz da Atmeydani ile kiyasla-
namaz.
Bu meydan Bizans Ìmparatorlan zama-
nmda hipodrom imi. Meydamn ortasin-
daki sütunda, agizlarmi açmi ve birbirine
sarilmi,s üç yilan görülüyor. Bu sütunun ne
için buraya konulmu oldugu tam olarak
bilinmiyor. Rumlar bu konuda bir yigm
masal uyduruyorlar. Hiçbiri de inandirici
degil. Üstelik bunlar üzerinde hiç yazi yok.
Meydanm yüksek bir yerinde bulunan
porfiri dikilitasi, galiba Misir'dan getiril-
mi. Halen üzerinde duran hiyeroglif, bil-
meceden farkh degil. Bu ta kare Seklinde
yontma tatan bir ayak üstündeki dört
tunçtan sütun üzerinde duruyor. Ayagm i-
ki tarafmda ise muharebe ve meclis resmi
kabartma olarak resmedilmi,s. Diger iki ta-
rafmda Rumca ve Latince yazilar var. La-
tince olanim defterime aldim:
Difficilis quandam Dominis, pa-
rere ferenis.
Iusus et extinctis palmam porta-
re Tyrannis.
Omnia Theodosia cedunt, sobolique
perrenni.
Efendimiz (Lord) size bu misralari çe-
virsin. Sakin kendisine ilani aSk etmek için
yolladim sanma. Kabartmanm Sekilleri hiç
silinmemi,s. Bunlar için kafasiz diyen sey-
yahlar saçmaliyorlar. Eminim ki, bunlari
ya hiç görmemi,sler veya Türkleri batirmak
için kendi gördüklerini bile yalanlayan
Rumlarin sözlerini aktarmi,slar. Rumlar Ìs-
tanbul'da Ayasofya'dan baka görülecek
yer olmadigmi söylerler. Oysaki birçok ca-
mi in,sa tarzlari ve büyüklükleri itibariyle
ondan üstünler. Sultanahmet Camü'nin
kapilari hep tunçtan. Hemen her camide u-
fak türbeler var ki, bunlar onu in,sa ettire-
nin veya bütün ailesinin mezarlandir. Bu-
rada devamh olarak mum yanar.
Çarilarm binalari çok güzel. Burada
hep direkli dehlizler yapmilar. Ìçleri son
derece temiz. Her tür ticaretin kendine ait
bir dehlizi var. Mallar Londra çarismdaki
gibi sergileniyor. Bedesten denilen kuyum-
('") Hatice Turhan Sultan
cular çarisi her türlü mücevherle
dolu. Bunlar insamn gözünü ka-
maStiriyor. Gayet parlak islemeler
de var. Birçok insan buralara sade-
ce görmek için geliyor. ÇarSilarm pek
çogu gayet güzel karelerden olusuyor. Sa-
nlrim hepsi de dünyanm diger memleket-
lerinden fazla zahire dolu. Benden cariye-
lere ait el bilgiler istersiniz. Fakat Hiris-
tiyanlarm anlattiklari gibi bunlarm hali
müthis diyemeyecegim. Türk degilim, ama
talihsiz cariyelere gösterilen iyi muameleyi
de takdir ederim. Cariyeler dayak yemi-
yorlar ve esaretleri de diger memleketler-
dekilerden fazla degil. Kendilerine kefalet
parasi verilmiyor, ama elbiselerine yaptik-
lari masraf, bizim hizmetçilerimize verdi-
gimiz paradan fazla. Samrlm burada, er-
keklerin kadmlari kötü niyet ile satm al-
diklarim söyleyerek itiraz edersiniz. Fakat
büyük Hiristiyan kentlerinde bundan daha
az alçakça bir niyetle mi sahn aliyorlar? Ìs-
tanbul'un tarifine ekleyecek eylerden biri
de ünlü tarihi sütunun görünmeyii. Ben
gelmeden iki yil önce yikilmis. Gördügüm
tek eskiden kalma eser, görkemli su kemer-
leri oldu. Bunlar Bizans Ìmparatorlarmdan
kalmadir sanirim. Türkler bu eserlerin o-
nurunun kendilerine ait olmasim iste-
dikleri için oralara kendilerini öven
birkaç iri taS ko mu lar
Y  , fakat bu
derhal belli oluyor. Öteki genel yapl-
lar da tekkeler ve hanlardir. Bu hanlar
çok büyük binalar, sayilari da pek çok. Tek-
keler ise az, fakat incelikleri yok. Bunlar-
dan birinde derviSlerin ibadet ettikleri yeri
görmeye gittim. Bana pek tuhaf geldi. Ka-
ba ve beyaz kumastan yapilan elbiseleri, a-
çik olan kol ve bacaklarini örtüyor. Bunlar
evlenebiliyorlar. Uymalari gereken tek
sart, Çaramba ve Cuma günleri tuhaf a-
yinlerde bulunmak. Bu ayinler Su Sekilde
yapihyor. Büyük bir sofaya toplaniyor,
gözleri önde, kollari kavuSmuS olarak a-
yakta duruyorlar. Ortalarmdaki kürsüde
bir Kur'an duruyor ve imam ve a vaiz bu
Kur andan parçalar okuyorlar. Ìçlerinden
on tanesi neyle gayet içli havalar çahyorlar.
Bu havalar hazin ve ahenkli. Ìmam okudu-
gunu özetliyor, bütün dervi,sler dönüyor-
lar. eyhleri yeSil elbisesi içinde vakurane
bir tarzda dönmeye baslayincaya kadar ça-
llyorlar. O zaman hepsi gayet düzenli ola-
rak onun etrafinda toplaniyorlar. Bazllari
ney çahyorlar. Bazilari bellerini bir kemer-
le baglamis olarak hayret edilecek bir hizla
ve durmadan dönüyorlar. Hiçbirinin, bir
saate yakm döndükleri halde baSlan dön-
müyor. Bunlar daha pek küçükken dönme-
ye ahmi,s olduklan için buna Samiyorum.
Birçogu daha dogar dogmaz kendilerini
buna adiyorlar. Yedi, sekiz yamda minicik
derviler gördüm. Bunlar da büyükler ka-
dar dönüyor, onlar kadar zahmet çekiyor-
lar. Merasim bitince yüksek sesle: "La ilahe
illallah Muhammed Resulallah" diye bagi-
riyorlar. Sonra da sirayla gayet güzel bir
tarzda eyh'lerinin elini öpüp geri çekili-
yorlar. Gözleri daima önlerinde oldugu i-
çin de görünüleri çok derin bir tefekküre
dalmi gibi oluyor. Ayinleri tuhaf görünse
bile, "itaat ve riyazet"leri çok güzel. Bu
znektup çok uzadi. Okurken canimz sikilir-
sa atee atm.

Web Tasarım Ankara, Web Tasarımı Ankara
keçiören düğün salonu keçiören toplantı salonu keçiören düğün salonları ankara düğün salonu keçiören nikah salonu ray dolap ankara mutfak dolabı ankara banyo dolabı ankara vestiyer ankara duvar ünitesi ankara gardrop ankara tv ünitesi ankara vestiyer duvar ünitesi tv ünitesi gardrop mobilya mobilya ankara bamya çorbası etli ekmek mevlana pide bıçak arası konya tandır kuzu tandır fotokopi makinası fotokopi web tasarımı ankara tadilat tercüme büroları tercüme ankara tercüme simultane tercüme yapı denetim firması fotokopi makinası kiralama fotokopi makinası satışı fotokopi makinası tamiri maurers orjinal maurers meksika biber hapı biber hapı acı biber hapı